Początki płatności bezgotówkowych w Polsce – tak to się zaczęło | MCX Systems

Początki płatności bezgotówkowych w Polsce – tak to się zaczęło

Był rok 1967. Czesław Niemen debiutował na festiwalu w Opolu, a w Polsce debiutowały karty płatnicze. Przedsiębiorstwo Państwowe ORBIS, potentat na rynku usług turystycznych i hotelowych, uznawane za narodowe biuro podróży, podpisało umowę z firmą Diners Club na przyjmowanie płatności kartami tej organizacji w swoich i obcych placówkach. Płatności rejestrowane były ręcznie, w urządzeniach odbijających na rachunkach dane klienta wytłoczone (wyembosowane) na plastiku. Po kartach Diners Club pojawiała się VISA, Eurocard, MasterCard, American Express i JCB. Głównymi klientami na tę usługę – poza hotelami i hotelowymi restauracjami – były galerie sztuki. Pamiętajmy, że wówczas dewizy rozliczane były oficjalnie według zdecydowanie niższego kursu, niż kurs nieoficjalny, toteż cudzoziemcom nie opłacało się płacić kartami i być obciążanymi po kursie oficjalnym. Woleli zatem przywozić gotówkę i wymieniać ją po czarnorynkowym kursie. Nie mogli tego robić w hotelach – gdzie ceny dla cudzoziemców były od razu podawane w dewizach i płatności musiały być w nich realizowane. Stąd duża popularność płatności kartowych w tych obiektach.

HistoriaKarta

W 1990 roku w Polsce około 400 miejsc przyjmowało płatności kartami płatniczymi (zwanymi wówczas legitymacjami kredytowymi) za pośrednictwem PP ORBIS. Kolejną ciekawostką było płacenie firmom przyjmującym z tego tytułu prowizji – wówczas był to najtańszy sposób na pozyskanie dewiz i płacenie akceptantom prowizji nie pogarszało znacząco wyniku.
kartaBigPoczątek 1991 roku przyniósł bardzo poważne zmiany na rynku płatności kartowych. Bank Inicjatyw Gospodarczych BIG S.A. został pierwszym bankiem – członkiem VISA. Wspólnie z Orbisem powołał do życia pierwszego agenta rozliczeniowego, firmę PolCard. PolCard przejął od Orbisu obsługę płatności bezgotówkowych razem z siecią akceptacji i rozpoczął intensywnie ją rozbudowywać. Zmienił się model biznesowy – to akceptanci płacili teraz prowizje za możliwość przyjmowania kart. Na początku wynosiły one nawet 5%.
W pierwszym okresie płatności bezgotówkowe oparte były na kartach wydanych poza Polską. Ale jeszcze w 1991 roku wydane zostały pierwsze karty VISA dla firm, a w 1992 r. pojawiły się pierwsze karty prywatne. Było to bardzo ważne dla rozwoju sieci akceptacji – wraz z polskimi kartami pojawiło się zainteresowanie płatnościami w sklepach, adresujących swoją ofertę przede wszystkim do lokalnego klienta.

Bardzo szybko, bo już w roku 1994 pojawiły się pierwsze terminale elektroniczne – czytające pasek magnetyczny, jeszcze nie weryfikujące PIN-ów. Potrzeba dostawiania PINpadów do terminali pojawiła się wraz z wymaganiami obsługi kart Maestro – w pierwszym etapie zgoda na brak PIN-u stwarzała dla agenta rozliczeniowego ryzyko reklamacji ze strony wydawcy kart, w drugim etapie pojawił się bezwzględny wymóg potwierdzania transakcji PIN-em. W latach 90. banki próbowały obok kart międzynarodowych wydawać również karty krajowe – swoje pierwsze kroki robiły karty POLCARD, PBK Styl, – jednak jeszcze w tej samej dekadzie wyraźnie było widać, że przyszłością są karty pozwalające dokonywać transakcji również za granicą. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych kartami zawładnęła technologia EMV, wymagająca zapisywania danych na mikroprocesorze. Dla agentów rozliczeniowych oznaczało to pierwszą tak poważną wymianę urządzeń – kolejną przejdą wraz z pojawieniem się kart zbliżeniowych.

XXI wiek przyniósł kolejne zmiany – pojawiły się produkty dodatkowe oparte na kartach płatniczych (cashback, DCC), ale również produkty wykorzystujące urządzenia płatnicze. Po raz pierwszy agenci rozliczeniowi mogli generować przychody dla merchantów, nie tylko koszty. W terminalach pojawiła się sprzedaż doładowań przedpłaconych telefonów komórkowych, możliwe stało się też regulowanie płatności za rachunki. Instytucje, specjalizujące się w oferowaniu usług dodanych zaczęły instalować na rynku własne terminale – początkowo obsługujące wyłącznie te usługi. Z czasem na urządzeniach pojawiły się też usługi płatnicze. Największa rewolucja w zakresie urządzeń służących do przyjmowania płatności bezgotówkowych nastąpiła wraz z pojawieniem się kart pozwalających płacić bezstykowo. Polska została przez organizacje płatnicze wybrana do masowego stosowania tej technologii – zaowocowało to m.in. dużym wsparciem finansowym dla wydawców i agentów rozliczeniowych. Bez tego wsparcia nie byłoby możliwe dokonanie wymiany urządzeń.

Dziś Polska to nowoczesny rynek płatności bezgotówkowych. Obok kart płatniczych funkcjonuje technologia mobilna – pozwalająca dokonywać płatności przy wykorzystaniu smartfonów. Coraz bardziej popularny jest BLIK, inicjatywa sześciu banków, stworzona, jako alternatywa dla instrumentów płatniczych międzynarodowych organizacji. BLIK nadal oparty jest na kodzie, przesyłanym na telefon komórkowy i wprowadzanym ręcznie, ale – zgodnie z zapowiedziami twórców tego rozwiązania – już niedługo możliwe będzie przekazywanie kodu na urządzenia płatnicze zbliżeniowo.
Pojawiły się nowe rozwiązania, pozwalające graczom rynkowym lepiej wykorzystywać ekonomię skali, poprzez outsourcing niektórych usług. Przykładem może być Payment Gateway, oferowany przez MCX Systems, łączący dostawców i odbiorców różnych usług płatniczych, pozwalający szybko wdrażać nowe usługi, bez potrzeby każdorazowej integracji systemów.

PeopleZWisniewskiZbigniew Wiśniewski – Niezależny ekspert płatności bezgotówkowych, od blisko 25 lat aktywny w branży płatniczej. Współtwórca polskiego rynku płatności kartowych i obowiązujących standardów. przez 13 lat członek zarządu pierwszego polskiego acquiera PolCard i First Data Polska. Współzałożyciel Komitetu Agentów Rozliczeniowych. Przewodniczący Zespołu Agentów Rozliczeniowych przy Visa Europe Oddział w Polsce. Odznaczony odznaką honorową Związku Banków Polskich. Autor wielu artykułów o tematyce płatności bezgotówkowymi instrumentami płatniczymi. Doradca Zarządu MCX Systems.

Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies. Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii w celach m.in. statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. W programie służącym do obsługi internetu można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej polityce prywatności.